بر اساس گزارش آسوشیتدپرس، همزمان با افزایش شمار قربانیان اعتراضات اخیر در ایران، مقامات ارشد جمهوری اسلامی بهصراحت از برخورد قاطع و بدون اغماض با معترضان سخن گفتهاند؛ موضعی که در تقابل مستقیم با وعده رئیسجمهور ایالات متحده برای حمایت از معترضان مسالمتجو قرار دارد.
رهبر جمهوری اسلامی، آیتالله علی خامنهای، در سخنانی که از تلویزیون دولتی ایران پخش شد، با حمله لفظی به دونالد ترامپ، او را مسئول «خون ریختهشده ایرانیان» دانست و اعتراضات خیابانی را اقدامی در راستای جلب رضایت رئیسجمهور آمریکا توصیف کرد. این موضعگیری در فضایی بیان شد که حاضران با شعارهای تند ضدآمریکایی از سخنان او استقبال میکردند.
به گزارش آسوشیتدپرس، رسانههای رسمی ایران در ادامه، معترضان را «عوامل تروریستی» نامیدند؛ ادبیاتی که در تجربههای پیشین، زمینهساز برخوردهای امنیتی گسترده و خشونتبار بوده است.
در همین راستا، رئیس قوه قضائیه ایران، غلامحسین محسنیاژهای، هشدار داد که برخورد با بازداشتشدگان «حداکثری، قاطع و بدون هیچگونه تساهل قانونی» خواهد بود؛ اظهاراتی که از عزم حاکمیت برای پایاندادن سریع به اعتراضات حکایت دارد.
قطع ارتباطات و ابهام در ابعاد واقعی اعتراضات
طبق گزارش آسوشیتدپرس، همزمان با تشدید اعتراضات، دسترسی ایران به اینترنت و تماسهای بینالمللی بهطور گسترده قطع شده است. با وجود این محدودیتها، ویدئوهایی که توسط فعالان منتشر شده، صحنههایی از تجمعات شبانه، شعارهای ضدحکومتی و آتشزدن موانع در تهران و برخی شهرهای دیگر را نشان میدهد.
مقامات رسمی ایران مدعیاند که خشونتها توسط «عوامل وابسته به آمریکا و اسرائیل» سازماندهی شده و از وقوع تلفات خبر دادهاند، اما جزئیاتی ارائه نکردهاند. این در حالی است که نهادهای حقوق بشری مستقر در خارج از کشور، از کشتهشدن دستکم ۵۰ نفر و بازداشت بیش از ۲۲۰۰ نفر خبر میدهند.
تحلیل آسوشیتدپرس نشان میدهد که این اعتراضات، که ابتدا با مطالبات اقتصادی آغاز شد، اکنون به جدیترین چالش سیاسی برای حاکمیت ایران در چند سال اخیر تبدیل شده است؛ بهویژه در شرایطی که سقوط ارزش ریال و پیامدهای جنگ ۱۲روزه اخیر، نارضایتی عمومی را تشدید کرده است.
نقش رضا پهلوی و واکنش بینالمللی
به گزارش آسوشیتدپرس، فراخوانهای رضا پهلوی، ولیعهد پیشین ایران، برای تجمعات شبانه، بهویژه در ساعت ۸ شب، نقش قابلتوجهی در گسترش اعتراضات داشته است. برخی شعارها در حمایت از نظام پادشاهی و شخص شاه سابق، بیانگر عمق خشم معترضان و عبور نمادین آنان از خطوط قرمز تاریخی است.
تحلیلگران معتقدند قطع اینترنت، علاوه بر مهار سازماندهی اعتراضات، میتواند پوششی برای اعمال خشونت بیشتر توسط نیروهای امنیتی فراهم کرده باشد. در همین حال، اتحادیه اروپا و دولت آلمان، برخورد خشونتآمیز با معترضان را محکوم کردهاند.
تهدیدهای مجدد ترامپ
در سوی دیگر، دونالد ترامپ بار دیگر هشدار داده است که در صورت کشتهشدن معترضان مسالمتجو، ایران با «هزینههای سنگین» مواجه خواهد شد. او در مصاحبههایی جداگانه، ضمن تأکید بر این تهدید، از اظهارنظر صریح درباره دیدار با رضا پهلوی خودداری کرد و حتی احتمال داد که رهبر جمهوری اسلامی بهدنبال خروج از کشور باشد.
به ارزیابی آسوشیتدپرس، همزمانی فشارهای داخلی، تهدیدهای خارجی و شکافهای فزاینده اقتصادی، ایران را وارد مرحلهای حساس کرده است؛ مرحلهای که نحوه مواجهه حاکمیت با اعتراضات میتواند پیامدهای عمیقی برای آینده سیاسی کشور و مناسبات منطقهای آن داشته باشد.
