وزیر داخله بریتانیا اعلام کرده است که برنامه اسکان مجدد پناهندگان بریتانیا (UK Resettlement Scheme) برای پذیرش معرفی‌های جدید دوباره فعال شده است؛ اقدامی که زمینه یک مسیر امن و قانونی برای ورود پناهندگان واجد شرایط به بریتانیا را فراهم می‌کند. بر اساس اعلام وزارت داخله بریتانیا، انتظار می‌رود حدود یک‌چهارم پرونده‌های معرفی‌شده در چارچوب این برنامه مربوط به زنان و دختران افغانستانی و پناهندگان فلسطینی باشد که از جنگ و آزار و اذیت فرار کرده‌اند. این برنامه با همکاری کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد (UNHCR) و پروژه بین‌المللی کمک به پناهندگان (IRAP) اجرا خواهد شد. این دو نهاد پناهندگانی را که واجد شرایط هستند، از طریق روندهای مشخص و تثبیت‌شده شناسایی و برای اسکان مجدد معرفی خواهند کرد.
تمرکز ویژه بر زنان و دختران افغانستانی
یکی از بخش‌های مهم برنامه جدید، اختصاص بخشی از ظرفیت آن به زنان و دختران افغانستانی است. وزارت داخله بریتانیا گفته است که زنان و دختران افغانستانی در میان گروه‌هایی قرار دارند که به دلیل جنگ و آزار و اذیت مجبور به ترک کشور خود شده‌اند و حدود یک‌چهارم معرفی‌ها در این برنامه به زنان و دختران افغانستانی و پناهندگان فلسطینی اختصاص خواهد یافت. این تصمیم در شرایطی اعلام شده است که وضعیت حقوق بشری و دسترسی زنان و دختران به آموزش، کار و مشارکت اجتماعی در افغانستان همچنان یکی از موضوعات مورد توجه نهادهای بین‌المللی است.
همکاری با نهادهای محلی در بریتانیا
برنامه اسکان مجدد با همکاری شوراها و نهادهای محلی در سراسر بریتانیا اجرا خواهد شد. بر اساس اعلام دولت بریتانیا، روند معرفی پناهندگان از همین حالا دوباره آغاز می‌شود و انتظار می‌رود نخستین گروه از پناهندگان معرفی‌شده از طریق این برنامه پیش از پایان سال ۲۰۲۶ وارد بریتانیا شوند.
دولت بریتانیا می‌گوید این برنامه بخشی از سابقه طولانی این کشور در پذیرش افرادی است که از جنگ و آزار و اذیت فرار کرده‌اند. از جمله گروه‌هایی که در سال‌های گذشته از مسیرهای اسکان مجدد به بریتانیا منتقل شده‌اند، پناهندگان جنگ داخلی سوریه، افغانستانی‌هایی که پس از بازگشت طالبان کشور را ترک کردند و افرادی که پس از حمله روسیه به اوکراین آواره شدند، هستند.
ایجاد سه مسیر جدید برای اسکان پناهندگان
بازگشایی برنامه UKRS علاوه بر سه مسیر جدید و امن و قانونی برای ورود پناهندگان است که دولت بریتانیا در نوامبر ۲۰۲۵ از آن‌ها خبر داده بود. این سه مسیر بر اساس نظام حمایت اجتماعی و مشارکت جامعه (Community Sponsorship) اجرا خواهند شد و شامل موارد زیر هستند:
مسیر حمایت اجتماعی
در ماه اکتبر، سازمان‌های خیریه و نهادهای غیرانتفاعی می‌توانند برای تبدیل شدن به حامیان این مسیر درخواست دهند. در این برنامه، جوامع محلی می‌توانند از پناهندگان میزبانی کرده و در روند اسکان و ادغام آنان در جامعه همکاری کنند.
مسیر حمایت تحصیلی
این مسیر به دانشگاه‌ها اجازه خواهد داد از دانشجویان پناهنده میزبانی کنند و زمینه ادامه تحصیل آنان را در بریتانیا فراهم سازند. انتظار می‌رود نخستین پناهندگان از طریق این دو مسیر در خزان ۲۰۲۷ وارد بریتانیا شوند.
مسیر حمایت کاری
در مسیر سوم، شرکت‌ها و کارفرمایان می‌توانند به عنوان حامی پناهندگان عمل کنند. درخواست شرکت‌ها برای مشارکت در این برنامه از بهار ۲۰۲۷ آغاز خواهد شد و نخستین ورود پناهندگان از این مسیر نیز بعداً در همان سال پیش‌بینی شده است.
مسئولیت حامیان در اسکان و ادغام پناهندگان
بر اساس طرح دولت بریتانیا، حامیان پناهندگان مسئولیت‌هایی از جمله فراهم کردن محل اقامت، کمک به ادغام در جامعه و کمک برای پیدا کردن کار را بر عهده خواهند داشت. دولت می‌گوید این رویکرد می‌تواند فشار واردشده بر شوراها و نهادهای محلی را نیز کاهش دهد.
در مرحله نخست، مجموع ورود پناهندگان از طریق برنامه اسکان مجدد بریتانیا و سه مسیر جدید حمایت اجتماعی، تحصیلی و کاری احتمالاً در حد چند صد تن خواهد بود. دولت اعلام کرده است که با کاهش مهاجرت غیرقانونی، این رقم می‌تواند در آینده به چند هزار تن افزایش یابد. همچنین قرار است هر سال سقفی برای تعداد پذیرش‌ها تعیین شود.
مسیر پنج‌ساله برای اقامت دائم
افرادی که از طریق این مسیرهای امن و قانونی وارد بریتانیا می‌شوند، در یک مسیر پنج‌ساله برای دستیابی به اقامت دائم قرار خواهند گرفت. دولت بریتانیا اعلام کرده است که این مسیر از نظر شرایط اقامت، عمداً با وضعیت افرادی که از طریق قایق‌های کوچک یا سایر مسیرهای غیرقانونی وارد کشور می‌شوند متفاوت خواهد بود. به گفته دولت، هدف از ایجاد چنین تفاوتی، کاهش انگیزه برای استفاده از مسیرهای غیرقانونی و تشویق پناهندگان به استفاده از مسیرهای محدود، امن و قانونی است.
تأکید دولت بر کنترل مهاجرت غیرقانونی
بازگشایی برنامه اسکان مجدد بخشی از سیاست گسترده‌تر دولت بریتانیا برای ایجاد نظم و کنترل بیشتر بر نظام مهاجرت این کشور عنوان شده است. بر اساس آمار ارائه‌شده از سوی دولت بریتانیا، از زمان انتخابات عمومی تاکنون، بیش از ۴۸ هزار تلاش برای عبور از کانال مانش با قایق‌های کوچک متوقف شده است. همچنین در سال منتهی به مارچ ۲۰۲۶، حدود ۱۹۰۰ نفر به دلیل جرایم مرتبط با مهاجرت بازداشت شده‌اند که به گفته دولت، ۷۴ درصد بیشتر از سال قبل است. دولت همچنین اعلام کرده است که شمار ورود افراد از طریق قایق‌های کوچک در مقایسه با سال گذشته به میزان قابل توجهی کاهش یافته و تابستان امسال کمترین تعداد ورود از این مسیر از سال ۲۰۲۱ را ثبت کرده است.
افزایش بازگشت افرادی که حق ماندن ندارند
بر اساس آمار منتشرشده از سوی دولت بریتانیا، از جولای ۲۰۲۴ تاکنون بیش از ۸۰ هزار نفر که حق قانونی ماندن در بریتانیا را نداشته‌اند از این کشور خارج شده‌اند. دولت می‌گوید این رقم در مقایسه با دو سال گذشته ۵۲ درصد افزایش داشته و بالاترین سطح بازگشت افراد در یک دهه اخیر محسوب می‌شود. وزارت داخله بریتانیا تأکید کرده است که توسعه مسیرهای امن و قانونی برای پناهندگان و هم‌زمان برخورد با مهاجرت غیرقانونی، بخشی از رویکرد کلی دولت برای اصلاح و کنترل نظام مهاجرتی این کشور است.
اهمیت این تصمیم برای افغان‌ها
بازگشایی برنامه اسکان مجدد بریتانیا برای افغان‌ها، به‌ویژه زنان و دختران افغانستانی، اهمیت ویژه‌ای دارد. با توجه به اینکه دولت بریتانیا اعلام کرده حدود یک‌چهارم معرفی‌های جدید در این برنامه به زنان و دختران افغان و پناهندگان فلسطینی اختصاص خواهد یافت، این گروه‌ها بخش قابل توجهی از ظرفیت اولیه برنامه را تشکیل خواهند داد. با این حال، معرفی برای اسکان مجدد به معنای پذیرش خودکار همه متقاضیان نیست و روند شناسایی و معرفی از طریق UNHCR و IRAP و بر اساس معیارها و ظرفیت تعیین‌شده انجام خواهد شد.
منبع: وزارت داخله بریتانیا (Home Office)، ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۶
