بحران مسکن فقط مشکل سیدنی و ملبورن نیست؛ خانواده‌هایی که سال‌ها در مناطق دورافتاده منتظر خانه مانده‌اند

وقتی از بحران مسکن استرالیا صحبت می‌شود، معمولاً سیدنی، ملبورن و قیمت‌های میلیون‌دالری خانه‌ها در ذهن می‌آید. اما صدها کیلومتر دورتر از شهرهای بزرگ، شکل دیگری از بحران در حال گسترش است. در بعضی جوامع دورافتاده، مشکل فقط گران بودن خانه نیست؛ خانه کافی اصلاً وجود ندارد. ساخت خانه جدید بسیار گران است. خانواده‌ها سال‌ها در صف مسکن می‌مانند. چند نسل ممکن است زیر یک سقف زندگی کنند. و حالا تغییرات اقلیمی و بالا آمدن سطح آب دریا، فشار دیگری بر مناطقی وارد می‌کند که همین امروز هم با کمبود شدید مسکن روبه‌رو هستند.

گزارش تازه SBS از Seisia، یک جامعه کوچک ساحلی در شمال دورافتاده Queensland، نمونه روشنی از این بحران است. این شهر در Cape York Peninsula قرار دارد و حدود ۳۰۰ نفر جمعیت دارد. بازار خصوصی مسکن در آن بسیار محدود است و بسیاری از ساکنان به خانه‌های مورد حمایت دولت وابسته‌اند. کمبود عرضه، هزینه بسیار بالای ساخت‌وساز و ازدحام خانوارها سال‌هاست بر منطقه فشار وارد می‌کند. اکنون بالا آمدن سطح دریا و فرسایش ساحلی نیز پرسش تازه‌ای ایجاد کرده است: اگر در آینده خانواده‌های بیشتری از جزایر آسیب‌پذیر Torres Strait مجبور به جابه‌جایی شوند، آنان کجا زندگی خواهند کرد؟

بیش از ۱۱ سال انتظار برای یک خانه

داستان Rebecca Williams ابعاد انسانی این بحران را نشان می‌دهد. او ۳۵ ساله است، تمام‌وقت در بخش حفاظت از محیط زیست کار می‌کند و به SBS گفته است بیش از ۱۱ سال منتظر دسترسی به خانه کرایی بوده است. در این مدت در خانه‌های شلوغ اعضای خانواده زندگی کرده، مدتی روی کشتی کار کرده و میان محل‌های مختلف جابه‌جا شده است. در ماه‌های اخیر نیز در یک محوطه ذخیره‌سازی بدون برق و تشناب زندگی می‌کرد و شب‌ها در یک swag می‌خوابید.

Williams گفته بود به دلیل نداشتن فرزند، در اولویت بالای دریافت خانه قرار نگرفته است. او تخمین زده بود حدود ۱۰۰ نفر از جامعه Seisia منتظر خانه درازمدت هستند؛ رقمی که در جامعه‌ای حدوداً ۳۰۰ نفری بسیار قابل توجه است. درست پیش از انتشار گزارش SBS، وزارت مسکن Queensland تأیید کرد که برای او اقامت اضطراری فراهم می‌شود و انتظار می‌رود او و خواهر کوچک‌ترش به یک خانه دوخوابه مورد حمایت دولت منتقل شوند.

اما دریافت خانه برای Williams پایان مسئله نیست. ده‌ها نفر دیگر همچنان منتظر هستند. برخی به آنان پیشنهاد شده است برای پیدا کردن فرصت‌های بیشتر به Cairns نقل مکان کنند. اما برای مردم بومی این منطقه، جابه‌جایی فقط تغییر آدرس نیست. پیوند با سرزمین، خانواده، فرهنگ و تاریخ بخشی اساسی از زندگی آنان است. ترک منطقه می‌تواند به معنای فاصله گرفتن از Country و شبکه‌ای باشد که نسل‌ها در آن شکل گرفته است.

بیش از ۲۰۰ هزار خانوار در سراسر استرالیا در صف هستند

مشکل انتظار طولانی فقط به Seisia محدود نمی‌شود. تازه‌ترین داده‌های Australian Institute of Health and Welfare نشان می‌دهد در جون ۲۰۲۵ حدود ۲۰۶ هزار خانوار در فهرست یکپارچه انتظار برای social housing در سراسر استرالیا قرار داشتند. این رقم یک سال قبل حدود ۱۸۳ هزار خانوار بود.

حدود ۱۹۰ هزار خانوار منتظر public housing بودند. از میان آنان، ۷۷ هزار و ۴۰۰ خانوار در گروه greatest need قرار داشتند. سهم متقاضیان دارای بیشترین نیاز نیز در طول یک دهه افزایش یافته است. در سال ۲۰۱۴ حدود ۲۸ درصد افراد در صف public housing در این گروه قرار داشتند؛ این سهم در سال ۲۰۲۵ به ۴۱ درصد رسیده بود.

این آمار یک نکته مهم را نشان می‌دهد. مسئله فقط طولانی شدن یک فهرست نیست. شمار بیشتری از افرادی که در آن صف قرار دارند، خود در شرایط شدیدتری از نیاز مسکن هستند.

بعضی خانواده‌ها پنج سال یا بیشتر منتظر می‌مانند

زمان انتظار در سراسر استرالیا یکسان نیست. محل زندگی، نوع خانه مورد نیاز و سطح اولویت متقاضی می‌تواند بر زمان دریافت خانه تأثیر بگذارد.

داده‌های AIHW برای سال ۲۰۲۴–۲۵ نشان می‌دهد از میان خانوارهایی که سرانجام public housing دریافت کردند، ۴۳ درصد کمتر از یک سال منتظر مانده بودند. ۴۳ درصد دیگر بین یک تا پنج سال انتظار کشیده بودند و ۱۴ درصد پنج سال یا بیشتر در صف قرار داشتند. در برنامه State Owned and Managed Indigenous Housing نیز ۱۵ درصد خانوارهایی که خانه دریافت کردند، حداقل پنج سال منتظر مانده بودند.

این آمار فقط مربوط به کسانی است که در نهایت خانه به آنان اختصاص یافته است. بنابراین نباید از آن نتیجه گرفت که حداکثر انتظار پنج سال است. تجربه Rebecca Williams، با بیش از ۱۱ سال انتظار، نشان می‌دهد برخی پرونده‌ها می‌توانند بسیار طولانی‌تر شوند.

سهم مسکن اجتماعی نسبت به جمعیت کاهش یافته است

استرالیا در طول سال‌ها خانه‌های اجتماعی بیشتری اضافه کرده است، اما رشد آن با افزایش تعداد خانوارها هماهنگ نبوده است.

در سال ۲۰۱۱ حدود ۴۰۴ هزار خانوار در چهار برنامه اصلی social housing زندگی می‌کردند. این تعداد تا سال ۲۰۲۵ به حدود ۴۳۰ هزار خانوار رسید. اما در همین دوره، تعداد کل خانوارهای استرالیا از حدود ۸.۴ میلیون به ۱۰.۶ میلیون افزایش یافت. در نتیجه، سهم social housing از ۴.۸ درصد کل خانوارها در سال ۲۰۱۱ به حدود ۴ درصد در سال ۲۰۲۵ کاهش پیدا کرده است.

این کاهش اهمیت زیادی دارد. وقتی بازار خصوصی کرایه برای یک خانواده بیش از حد گران می‌شود، social housing باید بخشی از شبکه امنیتی جامعه باشد. اما اگر تعداد خانه‌های اجتماعی با رشد نیاز هماهنگ نباشد، فشار به شکل صف‌های طولانی‌تر ظاهر می‌شود.

در مناطق دورافتاده، ساخت یک خانه می‌تواند حدود یک میلیون دالر هزینه داشته باشد

حل بحران در Cape York به سادگی خرید زمین و ساخت چند خانه نیست.

فاصله زیاد، انتقال مصالح ساختمانی، کمبود نیروی مسلکی و زیرساخت‌های مورد نیاز، هزینه ساخت‌وساز را بسیار بالا می‌برد. بر اساس بودجه ۲۰۲۴–۲۵ Northern Peninsula Area Regional Council، ساخت ۱۵ خانه جدید حدود ۱۵ میلیون دالر هزینه داشته است. یعنی هزینه هر خانه تقریباً یک میلیون دالر بوده است.

این تفاوت یکی از دلایلی است که بحران مسکن مناطق دورافتاده را از بحران شهرهای بزرگ متمایز می‌کند. در سیدنی یا ملبورن ممکن است زمین و قیمت بازار مهم‌ترین مشکل باشد. در یک جامعه دورافتاده، حتی زمانی که زمین وجود دارد، رساندن مواد، نیروی کار و خدمات لازم برای ساخت خانه می‌تواند پروژه را بسیار گران کند.

به همین دلیل، بازار خصوصی نیز الزاماً نمی‌تواند خلأ موجود را پر کند. ساخت پروژه‌ای که در یک شهر بزرگ از نظر تجاری قابل توجیه است، ممکن است در یک جامعه چندصدنفری هزار کیلومتر دورتر از یک مرکز عمده اقتصادی، برای بخش خصوصی جذاب نباشد.

ازدحام؛ وقتی خانه هست اما برای تعداد ساکنان کافی نیست

کمبود خانه یک پیامد دیگر نیز دارد: overcrowding یا ازدحام بیش از حد در خانه‌ها.

بر اساس تحلیل Northern Peninsula Area Regional Council از داده‌های سرشماری ۲۰۲۱، حدود ۴۴ درصد مردم Aboriginal و Torres Strait Islander در Northern Peninsula Area به خانه‌ای با اندازه مناسب دسترسی نداشتند. شورا برآورد کرده است که برای کاهش ازدحام حداقل ۱٬۳۸۵ اتاق خواب اضافی مورد نیاز است؛ معادل حدود ۴۶۲ خانه سه‌خوابه.

ازدحام فقط مسئله آسایش نیست. وقتی تعداد زیادی از افراد در فضای کوچک زندگی می‌کنند، فشار بر حمام، آشپزخانه، سیستم فاضلاب و دیگر امکانات افزایش پیدا می‌کند. شورای محلی نیز هشدار داده است که overcrowding می‌تواند پیامدهای قابل اندازه‌گیری برای صحت و آموزش داشته باشد و خطر انتقال بعضی بیماری‌های عفونی را افزایش دهد.

در چنین شرایطی، بحران مسکن شکل متفاوتی پیدا می‌کند. ممکن است فرد از نظر آماری سقفی بالای سر داشته باشد، اما خانه برای تعداد افرادی که در آن زندگی می‌کنند مناسب نباشد.

حالا تغییرات اقلیمی نیز وارد معادله شده است

Cape York فقط با کمبود خانه روبه‌رو نیست. موقعیت جغرافیایی منطقه آن را در برابر بالا آمدن سطح دریا، فرسایش ساحلی و سیلاب آسیب‌پذیر کرده است.

مناطق کم‌ارتفاع Cape York و Torres Strait از نقاط آسیب‌پذیر در برابر تغییرات اقلیمی هستند. بر اساس اطلاعاتی که SBS به آن استناد کرده، افزایش فقط ۵۰ سانتی‌متری سطح دریا می‌تواند احتمال برخی سیلاب‌های ساحلی در استرالیا را به‌شدت افزایش دهد.

برای جامعه Seisia، این خطر فقط یک پیش‌بینی علمی درباره آینده نیست. تاریخ خود این جامعه با جابه‌جایی ناشی از شرایط محیطی گره خورده است.

در سال ۱۹۴۷، جزرومد بسیار شدید و باران‌های موسمی Saibai Island در Torres Strait را زیر آب برد. منابع آب شیرین و مواد غذایی آسیب دیدند. چند خانواده جزیره را ترک کردند و به Cape York رفتند. آنان از جمله خانواده‌هایی بودند که بعداً در شکل‌گیری جوامعی مانند Seisia و Bamaga نقش داشتند.

نزدیک به هشت دهه بعد، فرزندان و نوه‌های همان خانواده‌ها نگران هستند که تاریخ دوباره تکرار شود.

آیا نسل دیگری مجبور به جابه‌جایی خواهد شد؟

شواهد ارائه‌شده در Australian Climate Case نشان داده بود جزایر بسیار کم‌ارتفاعی مانند Saibai در صورت ادامه مسیر فعلی گرمایش جهانی می‌توانند تا میانه قرن با خطرهای بسیار جدی برای قابلیت سکونت روبه‌رو شوند. برخی نقاط Saibai تنها حدود ۱.۵ متر بالاتر از سطح دریا قرار دارند.

اگر خانواده‌های بیشتری در آینده مجبور به ترک جزایر Torres Strait شوند، Cape York یکی از مکان‌های طبیعی برای جابه‌جایی خواهد بود. پیوندهای خانوادگی، فرهنگی و تاریخی میان این جوامع از قبل وجود دارد.

اما مشکل روشن است: منطقه همین حالا برای جمعیت موجود خانه کافی ندارد.

این همان نقطه‌ای است که بحران مسکن و تغییرات اقلیمی به هم می‌رسند. اگر برنامه‌ریزی برای مسکن فقط بر نیاز امروز متمرکز باشد، ممکن است منطقه برای جابه‌جایی‌های احتمالی آینده آماده نباشد.

شورای محلی می‌گوید به صدها خانه دیگر نیاز است

Northern Peninsula Area Regional Council از دولت فدرال خواسته است برای کاهش ازدحام مزمن سرمایه‌گذاری بیشتری انجام دهد.

اعضای شورا و رهبران جامعه اخیراً به کانبرا رفتند و خواستار بودجه برای حداقل ۱۲۰ خانه جدید در پنج جامعه Northern Peninsula Area و همچنین تعمیر خانه‌های موجود شدند. شورا همچنین برای کاهش گسترده‌تر مشکل ازدحام حدود ۱۳۷ میلیون دالر درخواست کرده است.

SBS گزارش داده است که شورا خواستار اختصاص یک میلیارد دالر از Housing Australia Future Fund برای حمایت از جوامع بومی Queensland نیز شده است. این رقم یک درخواست از سوی شورا است و نباید با بودجه تصویب‌شده دولت اشتباه گرفته شود.

این تمایز مهم است. بحران واقعی است و درخواست برای سرمایه‌گذاری مطرح شده، اما تصمیم نهایی درباره تأمین این بودجه‌ها بر عهده دولت است.

بحران مسکن استرالیا چند چهره دارد

برای یک خانواده در سیدنی، بحران مسکن ممکن است به معنای این باشد که با وجود دو درآمد، توان خرید خانه ندارد.

برای مستأجری در ملبورن، ممکن است به معنای افزایش کرایه و رقابت شدید برای پیدا کردن یک خانه باشد.

برای فردی در Canberra، ممکن است انتظار طولانی برای public housing یا دشواری پیدا کردن یک خانه کرایی مقرون‌به‌صرفه باشد.

اما در Seisia، بحران می‌تواند معنای دیگری داشته باشد: بیش از یک دهه انتظار برای خانه، زندگی در فضای بدون برق و تشناب، ازدحام چند نسل در یک خانه و نگرانی از اینکه بالا آمدن آب دریا در آینده افراد بیشتری را به منطقه‌ای بیاورد که همین حالا خانه کافی ندارد.

به همین دلیل، عبارت «بحران مسکن استرالیا» یک مشکل واحد را توصیف نمی‌کند. این بحران در هر منطقه شکل متفاوتی دارد.

تغییرات اقلیمی می‌تواند تعریف بحران مسکن را تغییر دهد

بحث درباره climate change معمولاً حول دما، آتش‌سوزی، سیلاب و سطح دریا می‌چرخد. اما مسکن نیز بخش مهمی از این معادله است.

اگر یک منطقه در برابر سیلاب یا فرسایش ساحلی آسیب‌پذیر شود، سؤال فقط این نیست که چگونه از خانه‌های موجود محافظت کنیم. سؤال بعدی این است که اگر مردم مجبور به جابه‌جایی شدند، خانه‌های جدید آنان کجا ساخته خواهد شد؟

ساخت خانه جدید نیز باید خطرهای آینده را در نظر بگیرد. خانه‌ای که امروز بدون توجه به خطر سیلاب، گرمای شدید یا فرسایش ساحلی ساخته شود، ممکن است خود به مشکل فردا تبدیل شود.

در مناطق دورافتاده، این مسئله پیچیده‌تر است. هزینه ساخت از قبل بالاست. زمین مناسب ممکن است محدود باشد. زیرساخت نیز باید توسعه پیدا کند. و برای جوامع بومی، انتقال به یک شهر دیگر همیشه جایگزین قابل قبول نیست، زیرا خانه فقط یک ساختمان نیست؛ با Country، فرهنگ، خانواده و هویت پیوند دارد.

بیش از یک بحران affordability

داستان Rebecca Williams نکته مهمی درباره بحث مسکن در استرالیا دارد.

بحران مسکن را نمی‌توان فقط با median house price یا میزان mortgage اندازه گرفت. برای بخشی از جامعه، مسئله خرید خانه نیست. حتی پیدا کردن یک خانه کرایی مناسب یا دسترسی به social housing می‌تواند بیش از یک دهه طول بکشد.

داده‌های ملی نیز این تصویر را تقویت می‌کنند. در سال ۲۰۲۵ بیش از ۲۰۰ هزار خانوار در صف social housing قرار داشتند و سهم مسکن اجتماعی از کل خانوارهای کشور طی سال‌های گذشته کاهش یافته است.

در مناطق دورافتاده، مسئله پیچیده‌تر می‌شود. هزینه ساخت بالا می‌رود. بازار خصوصی کوچک‌تر می‌شود. ازدحام افزایش پیدا می‌کند. و در بعضی مناطق، تغییرات اقلیمی نیز می‌تواند تقاضای آینده برای مسکن امن را بیشتر کند.

بنابراین، پاسخ به بحران مسکن استرالیا نمی‌تواند برای تمام کشور یکسان باشد. سیاستی که برای افزایش عرضه آپارتمان در ملبورن مناسب است، الزاماً مشکل یک جامعه کوچک در Cape York را حل نمی‌کند.

استرالیا به خانه‌های بیشتر نیاز دارد. اما سؤال مهم‌تر این است که چه نوع خانه‌ای، در کجا، با چه هزینه‌ای و برای چه کسانی؟

برای جوامعی مانند Seisia، یک پرسش دیگر نیز باید به این فهرست اضافه شود: آیا خانه‌هایی که امروز ساخته می‌شوند، برای اقلیم فردا نیز امن خواهند بود؟

بحران مسکن دیگر فقط داستان قیمت خانه در سیدنی و ملبورن نیست. در برخی نقاط استرالیا، این بحران همزمان مسئله مسکن، فقر، زیرساخت، فرهنگ و تغییرات اقلیمی است. و برای خانواده‌ای که بیش از ده سال منتظر یک خانه مانده، این بحث سیاستی بسیار ساده‌تر معنا می‌شود: داشتن یک جای امن برای زندگی.

منابع: SBS News و Australian Institute of Health and Welfare (AIHW).