بیش از ۱۵۷ هزار پرونده ویزای والدین در صف؛ چرا بعضی خانواده‌ها ممکن است دهه‌ها منتظر بمانند؟

برای بسیاری از مهاجرانی که استرالیا را خانه دائمی خود انتخاب کرده‌اند، آوردن پدر و مادر سالمند به این کشور می‌تواند یکی از دشوارترین بخش‌های مهاجرت باشد. تازه‌ترین داده‌ها نشان می‌دهد بیش از ۱۵۷ هزار متقاضی ویزای والدین در صف قرار دارند. برای درخواست‌های جدید، انتظار در بعضی مسیرها حدود ۱۸ سال برآورد می‌شود و در برخی دیگر به حدود ۴۲ سال می‌رسد. پشت این ارقام خانواده‌هایی قرار دارند که ممکن است فرزندان‌شان در استرالیا بزرگ شوند، در حالی که پدربزرگ و مادربزرگ آنان هزاران کیلومتر دورتر زندگی می‌کنند. برای بعضی والدین سالمند نیز این پرسش جدی مطرح است که آیا اصلاً در زمان صدور ویزا زنده خواهند بود یا خیر.

گزارش تازه SBS بار دیگر توجه‌ها را به یکی از پیچیده‌ترین بخش‌های سیستم مهاجرت استرالیا جلب کرده است. در پایان سال مالی ۲۰۲۴–۲۵ بیش از ۱۵۷ هزار متقاضی ویزای والدین در backlog قرار داشتند. این تعداد نسبت به شش سال قبل حدود ۵۲ هزار نفر افزایش یافته بود. همزمان، تغییرات تازه در شرایط برخی ویزاهای بازدیدکننده نگرانی خانواده‌هایی را بیشتر کرده است که تلاش می‌کنند در دوران انتظار طولانی، حداقل برای مدتی کنار والدین سالمند خود باشند.

چرا صف ویزای والدین این‌قدر طولانی است؟

مشکل اصلی فقط کند بودن بررسی اداری پرونده‌ها نیست. ساختار خود برنامه Parent Visa نقش مهمی دارد.

وزارت امور داخله استرالیا توضیح می‌دهد که ویزاهای دائمی والدین مشمول capping and queueing هستند. Capping به این معناست که در هر سال برنامه مهاجرتی، تعداد مشخص و محدودی از این ویزاها می‌تواند صادر شود. وقتی سقف سالانه تکمیل شود، پرونده‌های باقی‌مانده باید در صف بمانند تا در سال‌های آینده جای خالی ایجاد شود.

بنابراین، حتی اگر متقاضی شرایط اصلی ویزا را داشته باشد و اسنادش کامل باشد، این موضوع الزاماً به معنای صدور سریع ویزا نیست. تقاضا بسیار بیشتر از تعداد ویزاهایی است که هر سال در اختیار این گروه قرار می‌گیرد.

همین تفاوت میان تقاضا و ظرفیت سالانه باعث شده است صف به مرور بزرگ‌تر شود.

۱۸ سال یا ۴۲ سال؛ تفاوت از کجا می‌آید؟

همه ویزاهای والدین یکسان نیستند.

یکی از مسیرهای شناخته‌شده Contributory Parent visa است. این گروه شامل ویزاهایی مانند subclass 143 و 173 می‌شود. هزینه این مسیر بسیار بالاتر است، اما در مقایسه با بعضی مسیرهای دیگر والدین، صف کوتاه‌تری دارد.

بر اساس آخرین اطلاعات رسمی وزارت امور داخله، زمان تخمینی برای یک درخواست جدید Contributory Parent visa حدود ۱۸ سال است.

در مقابل، برای Parent visa و Aged Parent visa، زمان تخمینی فعلی حدود ۴۲ سال اعلام شده است. این تفاوت بسیار بزرگ است. خانواده‌ای که امروز وارد این صف می‌شود، ممکن است برای مسیری که از نظر هزینه ارزان‌تر است، چند دهه منتظر بماند.

اما یک نکته فنی بسیار مهم وجود دارد. این ارقام نباید مانند زمان قطعی صدور ویزا خوانده شوند. وزارت امور داخله می‌گوید نمی‌تواند برای این ویزاها زمان دقیق ارائه کند. ۱۸ و ۴۲ سال برآوردهایی بر اساس تعداد فعلی پرونده‌ها و تعداد جایگاه‌های موجود در هر سال هستند. تغییر سهمیه‌ها، تقاضا و سیاست مهاجرتی می‌تواند این زمان‌ها را در آینده تغییر دهد.

صف چگونه کار می‌کند؟

سیستم Parent Visa معمولاً دو مرحله اصلی دارد.

در مرحله نخست، وزارت امور داخله درخواست را بررسی می‌کند تا مشخص شود آیا پرونده شرایط لازم برای ورود به صف را دارد یا خیر. اگر شرایط اصلی برآورده شود، برای پرونده queue date تعیین می‌شود.

بعد از آن، پرونده منتظر می‌ماند. هنگامی که بر اساس سقف سالانه نوبت آن برسد، برای بررسی نهایی از صف آزاد می‌شود.

این تفاوت مهم است. «قرار گرفتن در صف» به معنای «در حال صدور بودن ویزا» نیست. ممکن است پرونده سال‌ها در صف باقی بماند تا نوبت بررسی نهایی آن برسد.

وزارت امور داخله می‌گوید پرونده‌های والدین را بر اساس تاریخ صف آزاد می‌کند. در نتیجه، ترتیب زمانی بخش مهمی از سیستم است.

اکنون پرونده‌های مربوط به چه سال‌هایی بررسی می‌شوند؟

اطلاعات رسمی تا ۳۱ آگست ۲۰۲۶ نشان می‌دهد فاصله قابل توجهی میان درخواست‌های تازه و پرونده‌هایی که برای بررسی نهایی آزاد می‌شوند وجود دارد.

در گروه Contributory Parent، پرونده‌هایی با queue date تا نومبر ۲۰۱۸ برای بررسی نهایی آزاد شده بودند. برای Contributory Aged Parent این تاریخ تا نومبر ۲۰۲۰ رسیده بود.

اما در گروه عادی Parent visa، پرونده‌های دارای queue date تا مارچ ۲۰۱۴ در حال آزاد شدن برای بررسی نهایی بودند. برای Aged Parent visa نیز این تاریخ اکتبر ۲۰۱۴ بود.

این تاریخ‌ها شاید بهتر از هر رقم دیگری ابعاد صف را نشان دهند. در برخی مسیرها، سیستم هنوز در حال رسیدگی نهایی به پرونده‌هایی است که حدود یک دهه قبل وارد صف شده‌اند.

ویزای گران‌تر، انتظار کوتاه‌تر؛ اما هنوز نزدیک به دو دهه

Contributory Parent visa برای کاهش بخشی از زمان انتظار طراحی شده است، اما هزینه بسیار بیشتری دارد.

SBS گزارش داده است که هزینه این مسیر می‌تواند برای هر متقاضی به حدود ۴۹ هزار دالر برسد. با وجود این هزینه قابل توجه، زمان تخمینی درخواست جدید اکنون حدود ۱۸ سال است.

این وضعیت خانواده‌ها را در برابر انتخاب دشواری قرار می‌دهد. مسیر ارزان‌تر می‌تواند انتظار چند دهه‌ای داشته باشد. مسیر گران‌تر نیز ده‌ها هزار دالر هزینه دارد و باز هم صدور سریع ویزا را تضمین نمی‌کند.

به همین دلیل، اصطلاح «contributory» نباید با «ویزای سریع» اشتباه گرفته شود. در شرایط فعلی، حتی این مسیر نیز می‌تواند بخش بزرگی از دوران سالمندی یک والد را در انتظار بگیرد.

بعضی متقاضیان در زمان انتظار فوت می‌کنند

طولانی بودن صف فقط یک مشکل اداری نیست. سن متقاضیان باعث می‌شود زمان در پرونده‌های والدین اهمیت متفاوتی داشته باشد.

بر اساس داده‌های وزارت امور داخله که در سال ۲۰۲۶ منتشر شده، ۱٬۵۳۶ متقاضی ویزای والدین بین اول جولای ۲۰۲۴ تا ۳۱ مارچ ۲۰۲۶ در حالی فوت کردند که هنوز منتظر ویزای خود بودند.

SBS نیز داستان خانواده‌ای را گزارش کرده است که در سال ۲۰۱۸ برای Contributory Parent visa درخواست داده بود. مادر خانواده در سال ۲۰۲۲، پیش از نهایی شدن ویزا، فوت کرد و پدر خانواده همچنان در انتظار مانده است.

این نمونه‌ها یک مسئله اساسی را برجسته می‌کنند. انتظار ۱۸ یا ۴۲ سال برای یک متقاضی ۳۰ ساله با انتظار همین مدت برای یک پدر یا مادر ۶۵ یا ۷۰ ساله معنای کاملاً متفاوتی دارد.

تغییر ویزای بازدیدکننده چرا خانواده‌ها را نگران کرده است؟

در کنار صف طولانی Parent Visa، تغییرات مربوط به برخی ویزاهای بازدیدکننده نیز نگرانی ایجاد کرده است.

SBS گزارش داده است که استفاده گسترده‌تر از شرط No Further Stay می‌تواند مانع از آن شود که برخی والدین پس از ورود با Visitor visa، از داخل استرالیا برای ویزای دیگری درخواست دهند. در چنین شرایطی، فرد ممکن است مجبور شود استرالیا را ترک کند و روند مربوط را از خارج کشور دنبال کند.

هدف اعلام‌شده دولت این است که Visitor visa برای بازدید واقعی استفاده شود و به مسیری برای تمدید مداوم اقامت تبدیل نشود. اما منتقدان می‌گویند این تغییر می‌تواند بر خانواده‌هایی نیز تأثیر بگذارد که والدین سالمندشان سال‌ها در صف ویزای دائمی قرار دارند.

با این حال، باید از تعمیم بیش از حد خودداری کرد. شرایط هر Visitor visa می‌تواند متفاوت باشد. وجود یا نبود No Further Stay باید در visa grant letter و شرایط همان ویزا بررسی شود. بنابراین نمی‌توان گفت همه والدینی که با ویزای بازدیدکننده وارد استرالیا می‌شوند، دقیقاً با یک وضعیت روبه‌رو خواهند شد.

آیا والدین می‌توانند با یک ویزای موقت مدت بیشتری کنار فرزندان بمانند؟

استرالیا یک مسیر موقت جداگانه نیز دارد: Sponsored Parent (Temporary) visa – subclass 870.

این ویزا می‌تواند به والد واجد شرایط اجازه دهد برای دوره سه یا پنج ساله در استرالیا نزد فرزند خود بماند. اما این ویزا، Parent visa دائمی نیست و مسیر مستقیم اقامت دائم نیز محسوب نمی‌شود.

برای برخی خانواده‌ها، subclass 870 می‌تواند راهی برای کاهش جدایی طولانی باشد. اما واجد شرایط بودن، sponsorship، هزینه و شرایط ویزا باید جداگانه بررسی شود.

در نتیجه، خانواده نباید تصور کند که یک ویزای موقت لزوماً مشکل صف ویزای دائمی والدین را حل می‌کند.

آیا بیماری یا سالمندی باعث می‌شود پرونده سریع‌تر بررسی شود؟

این یکی از مهم‌ترین پرسش‌ها برای خانواده‌هایی است که والدین سالمند دارند.

قاعده عمومی این است که Parent visaها بر اساس ترتیب صف بررسی می‌شوند. وزارت امور داخله می‌گوید این پرونده‌ها عموماً در همان ترتیبی که دریافت شده‌اند پردازش می‌شوند و درخواست‌های موجود در صف بر اساس queue date برای بررسی نهایی آزاد می‌شوند.

با این حال، مقررات امکان اولویت‌دهی در شرایط محدود و استثنایی را پیش‌بینی کرده‌اند. Family visa application ممکن است در شرایط خاص دارای ماهیت compassionate و در صورت وجود دلایل قانع‌کننده، به شکل موردی برای اولویت بررسی شود. این یک حق خودکار نیست و صرف سالمند بودن والد یا طولانی بودن انتظار، به خودی خود تضمین نمی‌کند که پرونده جلوتر از دیگران قرار گیرد.

این موضوع برای خانواده‌ها اهمیت دارد، زیرا بسیاری از متقاضیان Parent visa خود با شرایط عاطفی و خانوادگی دشوار روبه‌رو هستند. به همین دلیل، معیار اولویت‌دهی محدود است.

مسئله فقط ویزا نیست؛ مسئله مراقبت از والدین سالمند است

برای خانواده‌های مهاجر، این صف طولانی پیامدهایی فراتر از مهاجرت دارد.

فرد ممکن است سال‌ها در استرالیا زندگی کرده باشد. شهروند یا مقیم دائم شده باشد. خانه خریده باشد. فرزندانش در استرالیا به دنیا آمده یا بزرگ شده باشند. شغل و تمام شبکه اجتماعی او نیز در این کشور باشد.

اما پدر و مادرش در کشور دیگری پیر می‌شوند.

در چنین وضعیتی، یک پرسش دشوار شکل می‌گیرد: اگر والد سالمند بیمار شود و به مراقبت روزانه نیاز داشته باشد، فرزند باید چه کند؟

SBS با خانواده‌هایی صحبت کرده است که می‌گویند حتی به ترک استرالیا فکر کرده‌اند تا بتوانند از والدین خود مراقبت کنند. برای آنان، انتخاب دیگر صرفاً میان دو نوع ویزا نیست. انتخاب میان زندگی ساخته‌شده در استرالیا و بودن کنار پدر یا مادر سالمند است.

این مسئله برای خانواده‌های مهاجر افغانستانی نیز اهمیت دارد

برای بسیاری از خانواده‌های افغانستانی ساکن استرالیا، مسئله می‌تواند پیچیده‌تر باشد. والدین ممکن است در افغانستان یا یک کشور همسایه زندگی کنند و دسترسی آنان به خدمات صحی، سفر بین‌المللی یا اسناد لازم آسان نباشد.

در چنین شرایطی، انتظار چندین‌ساله برای Parent visa فقط به معنای فاصله جغرافیایی نیست. وضعیت امنیتی، سلامت والدین، امکان سفر و شرایط کشور محل اقامت آنان نیز می‌تواند به نگرانی خانواده اضافه شود.

اما مقررات Parent visa برای هر متقاضی بر اساس شرایط قانونی همان پرونده اجرا می‌شود. ملیت به تنهایی صف چندده‌ساله این ویزاها را از بین نمی‌برد. بنابراین خانواده‌های افغانستانی نیز باید میان مسیرهای مختلف دائمی و موقت تفاوت قایل شوند و درباره نتیجه یا زمان صدور ویزا بر اساس تجربه دیگران فرض نکنند.

چرا دولت به سادگی تعداد ویزاها را بسیار بیشتر نمی‌کند؟

این پرسش بخش دیگری از بحث سیاست مهاجرتی استرالیاست.

استرالیا از یک‌سو کشوری مهاجرپذیر است و بیش از نیمی از جمعیت آن حداقل یک والد متولد خارج از کشور دارند. از سوی دیگر، برنامه مهاجرتی باید میان پیوند خانوادگی، اندازه جمعیت، هزینه خدمات عمومی و اهداف اقتصادی تعادل برقرار کند.

یک کمیته پارلمان استرالیا پیش از این پذیرفته بود که زمان‌های انتظار ویزای دائمی والدین برای بسیاری از متقاضیان واقع‌بینانه نیست. این کمیته همچنین به یافته‌های بازبینی سیستم مهاجرت اشاره کرد که درباره ارائه مسیری با انتظار چندده‌ساله و احتمال بسیار پایین رسیدن برخی متقاضیان به پایان آن انتقاد کرده بود.

این بحث هنوز پاسخ ساده‌ای ندارد. افزایش شدید تعداد Parent visaها می‌تواند خانواده‌های بیشتری را سریع‌تر به هم برساند، اما دولت باید آثار جمعیتی، مالی و خدماتی آن را نیز در نظر بگیرد. محدود نگه داشتن سهمیه‌ها نیز نتیجه فعلی را دارد: صفی که برای بعضی مسیرها می‌تواند بخش بزرگی از عمر یک انسان را در بر بگیرد.

قبل از درخواست Parent visa، فقط هزینه را مقایسه نکنید

برای خانواده‌ای که می‌خواهد امروز برای والدین خود اقدام کند، مقایسه صرف هزینه ویزا کافی نیست.

باید مشخص شود کدام subclass با شرایط والد سازگار است. زمان تخمینی صف چقدر است. درخواست باید داخل یا خارج استرالیا ارائه شود. چه شرایطی درباره سن، sponsorship و سایر معیارها وجود دارد. آیا ویزای موقت مانند subclass 870 گزینه مناسبی است یا خیر. همچنین باید بررسی شود که ویزای فعلی والد چه شرایطی دارد.

اطلاعات شبکه‌های اجتماعی یا تجربه یک دوست نیز نباید جایگزین بررسی مقررات رسمی شود. دو خانواده ممکن است ظاهراً شرایط مشابهی داشته باشند، اما subclass، زمان درخواست، محل ارائه پرونده یا شرایط ویزای فعلی آنان متفاوت باشد.

۴۲ سال انتظار؛ وقتی «صف» دیگر معنای معمول خود را از دست می‌دهد

صف معمولاً چیزی است که انتظار داریم سرانجام به انتهای آن برسیم. اما وقتی زمان تخمینی یک ویزا به ۴۲ سال می‌رسد، مفهوم انتظار تغییر می‌کند.

والدی که امروز ۶۵ ساله است، در پایان یک انتظار ۴۲ ساله ۱۰۷ ساله خواهد بود. حتی زمان ۱۸ ساله Contributory Parent visa نیز برای یک والد سالمند بسیار طولانی است.

به همین دلیل، بحث Parent visa فقط درباره تعداد پرونده‌های اداره مهاجرت نیست. این بحث درباره زمان، سالمندی و ساختار خانواده‌های مهاجر است.

استرالیا از مهاجران می‌خواهد در جامعه کار کنند، مالیات بدهند، خانواده تشکیل دهند و آینده خود را در این کشور بسازند. بسیاری نیز دقیقاً همین کار را کرده‌اند. اما برای بخشی از آنان، یک عضو مهم خانواده همچنان بیرون از این زندگی باقی می‌ماند: پدر یا مادری که در کشور دیگری در حال پیر شدن است.

وجود بیش از ۱۵۷ هزار متقاضی در backlog و برآورد انتظار ۱۸ تا ۴۲ ساله نشان می‌دهد مسئله ویزای والدین دیگر یک تأخیر معمول اداری نیست. این یک چالش ساختاری در سیاست مهاجرت خانوادگی استرالیاست.

و برای خانواده‌ای که منتظر است، مهم‌ترین پرسش شاید این نباشد که «نوبت ما چه سالی می‌رسد؟» بلکه این باشد که وقتی نوبت برسد، آیا هنوز فرصت زندگی مشترک با پدر و مادر باقی مانده است؟

یادآوری: زمان‌های ۱۸ و ۴۲ سال، برآوردهای فعلی وزارت امور داخله برای درخواست‌های جدید هستند و تضمین صدور ویزا در یک تاریخ مشخص محسوب نمی‌شوند. قوانین، سهمیه‌ها، هزینه‌ها و زمان‌های بررسی ممکن است تغییر کنند. این گزارش اطلاعات عمومی ارائه می‌کند و مشوره حقوقی یا مهاجرتی برای یک پرونده مشخص نیست.

منابع: Department of Home Affairs Australia، SBS News و اسناد پارلمان استرالیا.