پژوهش تازه در استرالیا: کار انعطاف‌پذیر می‌تواند به حفظ زنان در بازار کار و افزایش بهره‌وری کمک کند

استرالیا – ۸ اکتبر ۲۰۲۶

یک پژوهش تازه در استرالیا نشان می‌دهد که فراهم‌کردن شرایط کاری انعطاف‌پذیر و باکیفیت می‌تواند به افزایش مشارکت زنان در بازار کار، حفظ نیروی متخصص و بهبود امنیت اقتصادی کارکنان کمک کند. یافته‌های این تحقیق همچنین نشان می‌دهد که زنان مهاجر و پناهنده از جمله گروه‌هایی هستند که برای دسترسی به شرایط مناسب کاری با موانع بیشتری روبه‌رو می‌شوند.

این پژوهش از سوی «Working for Women Research Partnership» منتشر شده و رهبری آن را مرکز برابری جنسیتی و مشارکت در محیط کار در دانشکده تجارت دانشگاه سیدنی بر عهده داشته است. دفتر زنان دولت استرالیا، پژوهشگران دانشگاه ملبورن و مرکز Indigenous People and Work در دانشگاه تکنالوژی سیدنی نیز در این پروژه همکاری داشته‌اند.

گزارش بر اساس یک پژوهش گسترده تهیه شده است. بیش از ۶ هزار کارگر و کارمند استرالیایی از مشاغل، موقعیت‌های کاری و جنسیت‌های مختلف در نظرسنجی آن شرکت کرده‌اند. همچنین دیدگاه‌های حدود ۴۰۰ زن ۴۰ تا ۵۵ ساله از طریق گروه‌های گفت‌وگو و نشست‌های پژوهشی بررسی شده است.

زنان مهاجر و پناهنده با موانع بیشتری روبه‌رو هستند

یکی از یافته‌های مهم این تحقیق، تفاوت در دسترسی گروه‌های مختلف زنان به شرایط کاری انعطاف‌پذیر است. پژوهشگران می‌گویند زنان مهاجر و پناهنده، مادران یا پدران تنها، زنان دارای بیماری مزمن یا معلولیت، زنان بومی استرالیا و افرادی که در مناطق دور از شهرهای بزرگ زندگی می‌کنند، ممکن است برای دستیابی به انعطاف مناسب در محیط کار با موانع بیشتری مواجه شوند.

این موضوع برای خانواده‌های مهاجر در استرالیا اهمیت ویژه دارد. بسیاری از زنان علاوه بر اشتغال، مسئولیت مراقبت از کودکان، والدین سالمند یا اعضای بیمار خانواده را نیز بر عهده دارند. در چنین شرایطی، ساعت کاری غیرقابل پیش‌بینی یا نداشتن اختیار کافی در تعیین زمان کار می‌تواند ادامه اشتغال را دشوارتر کند.

پژوهشگران به‌ویژه به شرایط زنان ۴۰ تا ۵۵ ساله توجه کرده‌اند. در این دوره از زندگی، مسئولیت‌های شغلی ممکن است هم‌زمان با مراقبت از فرزندان، والدین سالمند و سایر اعضای خانواده افزایش یابد. مشکلات صحی خود فرد یا اعضای خانواده نیز می‌تواند فشار بیشتری ایجاد کند.

«انعطاف خوب» با «انعطاف بد» تفاوت دارد

یکی از پیام‌های اصلی گزارش این است که هر نوع کار انعطاف‌پذیر لزوماً به نفع کارمند نیست. پژوهشگران میان آنچه «انعطاف خوب» و «انعطاف بد» می‌نامند، تفاوت قائل شده‌اند.

انعطاف مناسب زمانی ایجاد می‌شود که کارمند تا حد قابل قبولی بر ساعت، شیفت یا نحوه انجام کار خود کنترل داشته باشد و بتواند برنامه کاری را با مسئولیت‌های خانوادگی و شخصی هماهنگ کند. در مقابل، اگر ساعت‌ها و شیفت‌ها عمدتاً بر اساس نیاز کارفرما تغییر کند و کارمند کنترل یا پیش‌بینی اندکی بر برنامه خود داشته باشد، این نوع انعطاف می‌تواند به ناامنی و فشار بیشتر منجر شود.

گزارش تأکید می‌کند که بحث کار انعطاف‌پذیر نباید تنها به کار از خانه محدود شود. بسیاری از کارکنان، از جمله پرستاران، فروشندگان، کارگران فنی و کارکنان خدماتی، نمی‌توانند وظایف خود را از خانه انجام دهند. با این حال، آنان نیز می‌توانند از گزینه‌هایی مانند برنامه کاری قابل پیش‌بینی، امکان اظهارنظر درباره شیفت‌ها و ساعت‌های کاری سازگارتر با مسئولیت‌های خانوادگی بهره‌مند شوند.

انعطاف کاری می‌تواند به حفظ نیروی متخصص کمک کند

بر اساس یافته‌های این پژوهش، انعطاف مناسب می‌تواند بر سلامت و رفاه کارکنان اثر مثبت داشته باشد، انجام مسئولیت‌های مراقبتی را آسان‌تر کند و احتمال ماندن کارکنان در یک سازمان را افزایش دهد.

این مسئله برای کارفرمایان نیز اهمیت اقتصادی دارد. در شرایطی که بسیاری از بخش‌های بازار کار برای جذب و حفظ کارکنان ماهر با چالش روبه‌رو هستند، طراحی بهتر مشاغل و ساعت‌های کاری می‌تواند به حفظ نیروی باتجربه کمک کند.

یکی از یافته‌های قابل توجه گزارش این است که بیش از نیمی از زنانی که در شرایط نامناسب انعطاف کاری قرار دارند، انتظار دارند ظرف یک سال آینده شغل خود را ترک کنند. پژوهشگران این مسئله را نه تنها یک مشکل برای کارکنان، بلکه از دست رفتن نیروی ماهر و باتجربه برای کارفرمایان می‌دانند.

در مقابل، انعطاف کاری باکیفیت می‌تواند به افراد اجازه دهد در مراحل مختلف زندگی همچنان در بازار کار باقی بمانند. این رویکرد همچنین می‌تواند زمینه بیشتری برای مشارکت مردان در مسئولیت‌های مراقبت از کودکان و سایر اعضای خانواده فراهم کند.

پیامدهای اقتصادی فراتر از محیط کار است

پژوهش تازه، انعطاف کاری را تنها یک امتیاز برای کارکنان نمی‌داند. نویسندگان گزارش معتقدند طراحی بهتر شرایط کار می‌تواند بر مشارکت نیروی کار، امنیت اقتصادی خانواده‌ها، برابری جنسیتی و بهره‌وری اقتصاد استرالیا تأثیر داشته باشد.

در کنار گزارش اصلی با عنوان Good Flex, Bad Flex: Designing Flexibility for Gender Equality، یک گزارش جداگانه درباره اقدامات عملی نیز منتشر شده است. این گزارش پیشنهادهایی را در حوزه‌هایی ارائه می‌کند که دولت استرالیا می‌تواند با همکاری کارفرمایان، دولت‌های ایالتی و اتحادیه‌های کارگری در آنها نقش داشته باشد.

هدف اصلی این پیشنهادها ایجاد شرایطی است که از یک‌سو کارکنان کنترل بیشتری بر ساعت‌های کاری و فرصت بهتری برای انجام مسئولیت‌های خانوادگی داشته باشند و از سوی دیگر، کارفرمایان بتوانند کارکنان ماهر و باتجربه را برای مدت طولانی‌تری حفظ کنند.

چرا این گزارش برای زنان مهاجر در استرالیا مهم است؟

یافته‌های این پژوهش برای جامعه مهاجر و پناهنده استرالیا قابل توجه است، زیرا زنان مهاجر و پناهنده به‌طور مشخص در میان گروه‌هایی قرار گرفته‌اند که ممکن است برای دستیابی به انعطاف کاری مناسب با موانع بیشتری مواجه شوند.

برای زنانی که هم‌زمان با اشتغال، مسئولیت مراقبت از کودکان یا اعضای خانواده را بر عهده دارند، کیفیت انعطاف کاری می‌تواند بر توانایی آنان برای ادامه کار و پیشرفت شغلی اثر بگذارد. بر اساس این تحقیق، صرف انعطاف‌پذیر نامیدن یک شغل کافی نیست؛ مهم این است که کارکنان تا چه اندازه بر زمان و شرایط کار خود اختیار واقعی دارند.

این پژوهش بخشی از برنامه پنج‌ساله Working for Women Research Partnership است که با حمایت دولت استرالیا و مشارکت پژوهشگران چند دانشگاه اجرا می‌شود. هدف این برنامه فراهم‌کردن شواهد علمی برای سیاست‌گذاری، بهبود شیوه‌های کاری و افزایش برابری جنسیتی و مشارکت اقتصادی در استرالیا است.

منبع: University of Sydney – Australian Centre for Gender Equality and Inclusion at Work