افزایش نرخ بیکاری در استرالیا و دشواری برخی مهاجران در یافتن کار متناسب با تخصص‌شان، پرسش مهمی را مطرح کرده است: آیا استرالیا هنوز یکی از مقصدهای جذاب برای مهاجران متخصص است؟
استرالیا سال‌ها یکی از مقصدهای مهم برای مهاجران متخصص از سراسر جهان بوده است. فرصت‌های کاری، درآمد نسبتاً مناسب، کیفیت زندگی و نیاز این کشور به نیروی متخصص، از دلایل مهمی بوده‌اند که بسیاری را به مهاجرت به استرالیا ترغیب کرده‌اند. با این حال، تازه‌ترین تحولات بازار کار نشان می‌دهد که ورود به استرالیا و ساختن یک مسیر حرفه‌ای موفق در این کشور، ممکن است برای برخی مهاجران دشوارتر از گذشته شده باشد.
بر اساس آمار رسمی اداره آمار استرالیا (ABS)، نرخ بیکاری این کشور در سپتامبر ۲۰۲۶ به ۴.۷ درصد افزایش یافته است؛ رقمی که بالاترین نرخ بیکاری از اکتبر ۲۰۲۱ به این‌سو به شمار می‌رود. افزایش بیکاری در شرایطی اتفاق افتاده که استرالیا همچنان برای تأمین نیروی مورد نیاز برخی بخش‌های اقتصاد خود به مهاجران متخصص وابسته است. این وضعیت یک پرسش مهم را ایجاد می‌کند: اگر استرالیا به نیروی متخصص نیاز دارد، چرا برخی مهاجران تحصیل‌کرده پس از ورود به این کشور برای یافتن کار مناسب با مشکل روبه‌رو می‌شوند؟
مدرک و تجربه دارید؛ اما آیا می‌توانید در رشته خود کار کنید؟
برای بسیاری از مهاجران متخصص، دریافت ویزا پایان مسیر نیست؛ بلکه چالش اصلی ممکن است پس از ورود به استرالیا آغاز شود. یک داکتر، انجینر، حقوق‌دان، استاد دانشگاه، حسابدار یا متخصص تکنالوژی ممکن است سال‌ها تحصیل و تجربه کاری در کشور خود داشته باشد، اما این مدارک و تجربه‌ها همیشه به همان شکل در بازار کار استرالیا پذیرفته نمی‌شوند.
ارزیابی و به رسمیت شناخته شدن مدارک خارجی می‌تواند یکی از موانع ورود به برخی حرفه‌ها باشد. در کنار آن، نداشتن تجربه کاری در استرالیا یا همان local experience، سطح زبان انگلیسی، آشنایی محدود با شیوه استخدام در این کشور، نداشتن شبکه ارتباطات حرفه‌ای و الزامات ثبت یا دریافت جواز برای برخی مشاغل می‌تواند ورود یک مهاجر به رشته اصلی خود را دشوارتر کند.
Jobs and Skills Australia نیز تأکید کرده است که وضعیت کاری مهاجران می‌تواند تحت تأثیر عواملی مانند سطح مهارت، توانایی زبان انگلیسی، تجربه مرتبط، سن و مدت حضور فرد در استرالیا قرار بگیرد. به همین دلیل، داشتن تحصیلات دانشگاهی و تجربه کاری در خارج از استرالیا به تنهایی تضمین نمی‌کند که فرد پس از مهاجرت بتواند فوراً در همان سطح حرفه‌ای وارد بازار کار شود.
وقتی تخصص مهاجر با شغل او مطابقت ندارد
یکی از مسائل مهم در بازار کار مهاجران، تنها پیدا کردن «یک شغل» نیست؛ بلکه پیدا کردن شغلی متناسب با تخصص و تجربه فرد است. SBS با استناد به پژوهش Committee for Economic Development of Australia گزارش داده است که تقریباً یک‌چهارم مهاجران دایمی متخصص در استرالیا در شغلی پایین‌تر از سطح مهارت خود کار می‌کنند یا با عدم تطابق میان مهارت و شغل روبه‌رو هستند.
این مشکل در میان مهاجرانی که از برخی مسیرهای دیگر، از جمله ویزاهای خانوادگی و بشردوستانه وارد استرالیا شده‌اند، بیشتر دیده می‌شود. در گزارش سال ۲۰۲۶ Scanlon Foundation نیز نزدیک به نیمی از افراد مورد بررسی گفته‌اند که پیدا کردن کار مناسب و معنادار، یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های آنان پس از ورود به استرالیا بوده است. به رسمیت شناخته نشدن مدارک خارجی و نداشتن تجربه کاری محلی نیز در میان موانع مهم مطرح شده‌اند.
برای بسیاری از مهاجران، این تجربه کاملاً ملموس است. فردی ممکن است با مدرک دانشگاهی و سال‌ها سابقه کاری وارد استرالیا شود، اما در ماه‌ها یا حتی سال‌های نخست نتواند وارد حرفه اصلی خود شود. در چنین شرایطی، برخی افراد برای تأمین کرایه خانه، مواد غذایی، ترانسپورت و دیگر هزینه‌های روزمره، به مشاغلی روی می‌آورند که ارتباط مستقیمی با تحصیلات یا سابقه کاری آنان ندارد.
این مشاغل گاهی در ادبیات مهاجرتی به عنوان survival jobs شناخته می‌شوند؛ یعنی کارهایی که هدف اصلی آنها تأمین فوری هزینه‌های زندگی است، نه ادامه مسیر حرفه‌ای فرد. داشتن چنین شغلی لزوماً منفی نیست و برای بسیاری می‌تواند یک مرحله موقت برای ورود به بازار کار استرالیا باشد. مشکل زمانی جدی‌تر می‌شود که یک فرد متخصص برای سال‌ها نتواند از دانش، تحصیلات و تجربه خود استفاده کند. در چنین وضعیتی، نه تنها فرد از نظر حرفه‌ای و اقتصادی متضرر می‌شود، بلکه اقتصاد استرالیا نیز نمی‌تواند به شکل کامل از مهارت‌هایی که در داخل کشور وجود دارد استفاده کند.
آیا بازار کار استرالیا واقعاً ضعیف شده است؟
با وجود افزایش نرخ بیکاری، تصویر بازار کار استرالیا کاملاً منفی نیست. Jobs and Skills Australia می‌گوید بازار کار کشور همچنان از مقاومت قابل توجهی برخوردار است، هرچند نشانه‌هایی از کاهش قدرت آن نیز مشاهده می‌شود. مهم‌تر از همه، وضعیت بازار کار در تمام حرفه‌ها یکسان نیست و بعضی بخش‌ها همچنان برای یافتن نیروی مناسب با مشکل روبه‌رو هستند.
گزارش مشاغل و مهارت‌های ۲۰۲۶ نشان می‌دهد که با وجود کاهش کمبود نیروی کار نسبت به چند سال گذشته، تقریباً سه شغل از هر ده شغل مورد بررسی همچنان با کمبود نیروی دارای مهارت مناسب روبه‌رو است. نیاز به نیرو در برخی بخش‌ها، از جمله بعضی مشاغل صحی، همچنان قابل توجه است.
به همین دلیل، پرسش «آیا در استرالیا کار وجود دارد؟» پاسخ ساده بلی یا نخیر ندارد. فرصت‌های کاری می‌تواند بر اساس رشته، سطح مهارت، تجربه، زبان انگلیسی، محل زندگی و حتی ایالت یا منطقه‌ای که فرد در آن به دنبال کار می‌گردد، بسیار متفاوت باشد.
این وضعیت برای مهاجران فارسی‌زبان چه معنایی دارد؟
برای فارسی‌زبانانی که قصد مهاجرت به استرالیا دارند، تحولات اخیر بازار کار یک پیام مهم دارد: گرفتن ویزا نباید تنها معیار تصمیم‌گیری برای مهاجرت باشد. پیش از مهاجرت باید بررسی شود که مدرک تحصیلی فرد در استرالیا چگونه ارزیابی می‌شود، آیا برای ورود به حرفه مورد نظر ثبت مسلکی یا جواز خاصی لازم است و وضعیت بازار کار آن رشته در ایالت‌ها و مناطق مختلف چگونه است.
برای مثال، فردی ممکن است شرایط دریافت یک ویزای تخصصی را داشته باشد، اما این موضوع الزاماً به این معنا نیست که پس از ورود به استرالیا فوراً شغل مورد نظر خود را پیدا خواهد کرد. تفاوت میان «واجد شرایط بودن برای مهاجرت» و «آمادگی برای ورود به بازار کار استرالیا» موضوعی است که باید جدی گرفته شود.
برای کسانی که هم‌اکنون در استرالیا زندگی می‌کنند نیز کار کردن موقت در شغلی غیرمرتبط با تخصص، الزاماً به معنای پایان مسیر حرفه‌ای نیست. ارزیابی مدارک، تقویت زبان انگلیسی، دریافت جوازها و ثبت‌های مورد نیاز، ایجاد شبکه حرفه‌ای و به دست آوردن تجربه کاری محلی می‌تواند به تدریج راه ورود به رشته اصلی را هموار کند.
آیا استرالیا هنوز ارزش مهاجرت دارد؟
با وجود چالش‌های موجود، استرالیا همچنان به نیروی متخصص خارجی نیاز دارد. دولت این کشور نیز در سیاست‌های مهاجرتی خود بر جذب مهارت‌های مورد نیاز اقتصاد تأکید دارد و بخش‌هایی مانند صحت، ساختمان و آموزش همچنان از حوزه‌های مهم در بحث کمبود نیروی متخصص به شمار می‌روند.
با این حال، شرایط امروز با تصویری که گاهی از مهاجرت به استرالیا ارائه می‌شود، متفاوت است. ورود به این کشور به معنای تضمین یافتن یک شغل خوب نیست و حتی داشتن مدرک دانشگاهی و سال‌ها تجربه کاری نیز تضمین نمی‌کند که فرد فوراً در رشته تخصصی خود استخدام شود. افزایش نرخ بیکاری به ۴.۷ درصد نیز نشان می‌دهد که رقابت در بازار کار جدی‌تر شده است.
در سوی دیگر، ادامه کمبود نیروی متخصص در شماری از بخش‌ها نشان می‌دهد که فرصت‌های کاری از بین نرفته‌اند. در نتیجه، شاید پرسش اصلی دیگر این نباشد که «آیا استرالیا هنوز کشور خوبی برای مهاجرت است؟» پرسش دقیق‌تر این است که «آیا مهارت، رشته، تجربه و آمادگی حرفه‌ای من با نیازهای امروز بازار کار استرالیا مطابقت دارد؟»
برای یک مهاجر متخصص، پاسخ دقیق به همین پرسش پیش از مهاجرت یا هنگام برنامه‌ریزی مسیر حرفه‌ای در استرالیا می‌تواند بسیار مهم باشد. استرالیا همچنان فرصت‌های قابل توجهی دارد، اما استفاده از این فرصت‌ها بیش از گذشته به شناخت بازار کار، آمادگی حرفه‌ای و انتخاب درست مسیر بستگی دارد.
منابع: Australian Bureau of Statistics (ABS)، Jobs and Skills Australia و SBS News.
