در حالی که محدودیت‌های طالبان میلیون‌ها دختر و زن افغانستانی را از آموزش متوسطه و دانشگاه محروم کرده است، یک برنامه آموزشی مستقر در آدلاید استرالیا تلاش می‌کند از راه آموزش آنلاین، زمینه ادامه یادگیری را برای شماری از زنان در افغانستان فراهم کند. گزارش تازه SBS News نشان می‌دهد که آموزش آنلاین برای شماری از زنان افغانستانی به یکی از معدود راه‌های ادامه تحصیل تبدیل شده است؛ زنانی که با وجود محدودیت‌های گسترده، هنوز امید خود را برای آموختن و ساختن آینده‌ای متفاوت از دست نداده‌اند.
کلاس‌هایی که فاصله آدلاید تا افغانستان را کوتاه کرده‌اند
این برنامه از آدلاید در ایالت استرالیای جنوبی فعالیت می‌کند و از فناوری برای رساندن آموزش به زنان داخل افغانستان استفاده می‌کند. کلاس‌های آنلاین این امکان را فراهم کرده‌اند تا زنان و دخترانی که دسترسی آنان به آموزش رسمی محدود شده است، از داخل خانه به یادگیری ادامه دهند. برای شرکت‌کنندگان، این کلاس‌ها تنها فرصتی برای فراگیری دانش نیست. آموزش برای آنان راهی برای حفظ ارتباط با جهان بیرون و ادامه مسیری است که محدودیت‌های موجود آن را متوقف کرده است. SBS در گزارش خود این ابتکار را «مسیری به سوی امید» برای زنان افغانستان توصیف کرده است.
آموزش زنان؛ یکی از جدی‌ترین محدودیت‌ها در افغانستان
از زمان بازگشت طالبان به قدرت در آگست ۲۰۲۱، محدودیت‌های گسترده‌ای بر آموزش دختران و زنان اعمال شده است. دختران از ادامه آموزش در مکاتب متوسطه محروم شده‌اند و زنان نیز اجازه حضور در دانشگاه‌ها را ندارند. این محدودیت‌ها مسیر آموزشی و حرفه‌ای شمار زیادی از زنان و دختران را متوقف کرده است. بسیاری از آنان زمانی دانش‌آموز یا دانشجو بودند و برای آینده تحصیلی و کاری خود برنامه داشتند، اما اکنون گزینه‌های آموزشی آنان به‌شدت محدود شده است.
آموزش آنلاین؛ راهی برای عبور از محدودیت‌ها
در چنین شرایطی، آموزش از راه دور اهمیت بیشتری پیدا کرده است. برنامه‌های آنلاین می‌توانند به زنان داخل افغانستان اجازه دهند بدون حضور فیزیکی در مکتب یا دانشگاه، به منابع آموزشی و آموزگاران دسترسی پیدا کنند. این شیوه البته جایگزین کامل آموزش رسمی نیست. دسترسی به اینترنت، برق و وسایل دیجیتال همچنان می‌تواند برای بسیاری از خانواده‌ها دشوار باشد. با این حال، برای زنانی که امکان حضور در مراکز آموزشی را ندارند، کلاس آنلاین می‌تواند یکی از معدود گزینه‌های موجود برای ادامه یادگیری باشد.
استرالیا؛ بخشی از تلاش برای باز نگه‌داشتن مسیر آموزش
اهمیت این برنامه تنها به آموزش از راه دور محدود نمی‌شود. فعالیت آن از آدلاید نشان می‌دهد که جامعه استرالیا نیز می‌تواند در ایجاد فرصت‌های آموزشی برای زنان افغانستان نقش داشته باشد. فاصله جغرافیایی میان استرالیا و افغانستان هزاران کیلومتر است، اما فناوری این فاصله را برای دانش‌آموزان و آموزگاران بسیار کوتاه‌تر کرده است. یک کلاس که از استرالیا مدیریت می‌شود، می‌تواند در خانه یک زن جوان در افغانستان به فرصتی برای ادامه آموزش تبدیل شود.
زنانی که نمی‌خواهند رؤیای تحصیل را کنار بگذارند
یکی از مهم‌ترین ابعاد این ابتکار، ادامه تلاش زنانی است که با وجود محرومیت از نظام رسمی آموزش، حاضر نیستند تحصیل را کنار بگذارند. استفاده از کلاس‌های آنلاین نشان می‌دهد که محدود شدن دروازه‌های مکاتب و دانشگاه‌ها لزوماً به معنای پایان تلاش برای آموختن نیست. برای بسیاری از این زنان، ادامه تحصیل با آینده آنان ارتباط مستقیم دارد. آموزش می‌تواند مهارت‌های آنان را حفظ کند و زمینه را برای فرصت‌های آینده فراهم سازد؛ چه در داخل افغانستان و چه در صورت تغییر شرایط زندگی آنان.
از یک صنف آنلاین تا حفظ امید به آینده
برنامه مستقر در آدلاید نمونه‌ای از تلاش‌هایی است که می‌کوشد در شرایط دشوار کنونی، مسیر آموزش زنان افغانستان را کاملاً بسته نگذارد. چنین برنامه‌هایی نمی‌توانند به‌تنهایی خلأ ناشی از محرومیت زنان از آموزش رسمی را جبران کنند، اما می‌توانند فرصت ادامه یادگیری را برای شماری از آنان حفظ کنند. برای زنانی که امکان ورود به صنف‌های درس و دانشگاه را ندارند، صفحه یک کمپیوتر یا تلفن همراه می‌تواند به دریچه‌ای به سوی آموزش تبدیل شود؛ دریچه‌ای که از هزاران کیلومتر دورتر، از استرالیا تا افغانستان، همچنان باز مانده است.
منبع: SBS News سپتامبر ۲۰۲۶
