استرالیا مهاجرت را کاهش می‌دهد؛ اما چه کسی از سالمندان مراقبت خواهد کرد؟

همزمان با بالا گرفتن بحث کاهش مهاجرت در استرالیا، بخش مراقبت از سالمندان با یک پرسش جدی روبه‌رو شده است: اگر تعداد مهاجران کاهش یابد، نیروی مورد نیاز برای مراقبت از جمعیت رو به سالمندی کشور از کجا تأمین خواهد شد؟ صنعت aged care به شدت به نیروی مهاجر وابسته است و اکنون برخی نهادهای این بخش خواهان ایجاد مسیر ویژه ویزا برای کارکنان مراقبتی شده‌اند. در عین حال، داده‌های رسمی نشان می‌دهد aged care تنها حوزه‌ای نیست که استرالیا هنوز برای تأمین نیروی مورد نیاز آن با مشکل روبه‌رو است.

بحث درباره کاهش مهاجرت در استرالیا در ماه‌های اخیر شدت گرفته است. دولت فدرال به دنبال پایین آوردن مهاجرت خالص خارجی از سطوح بالای سال‌های پس از همه‌گیری کرونا است و احزاب سیاسی نیز پیشنهادهای متفاوتی برای کاهش بیشتر آن مطرح کرده‌اند. فشار بر بازار مسکن، زیرساخت‌ها و خدمات عمومی از مهم‌ترین دلایلی است که در حمایت از کاهش مهاجرت مطرح می‌شود.

اما کاهش مهاجرت یک سوی دیگر نیز دارد. اقتصاد استرالیا در بعضی بخش‌ها همچنان به نیروی خارجی وابسته است و aged care یکی از روشن‌ترین نمونه‌ها است. گزارش ABC News در ۲۰ اکتبر نشان داد که ارائه‌دهندگان خدمات مراقبت از سالمندان نگران‌اند کاهش گسترده مهاجرت، بدون در نظر گرفتن نیازهای این بخش، کمبود کارکنان را شدیدتر کند.

بیش از نیمی از کارکنان مراکز مراقبت سالمندان در خارج از استرالیا متولد شده‌اند

بر اساس اطلاعات ارائه‌شده از سوی Ageing Australia، حدود ۵۱ درصد نیروی کار بخش residential aged care در خارج از استرالیا متولد شده‌اند. این رقم نشان می‌دهد مهاجران دیگر تنها یک بخش کوچک از نیروی کار مراقبت سالمندان نیستند؛ بلکه عملاً به یکی از ستون‌های اصلی این سیستم تبدیل شده‌اند.

نیاز به کارکنان نیز قرار نیست در سال‌های آینده کاهش پیدا کند. برعکس، با افزایش جمعیت سالمند استرالیا، تقاضا برای خدمات مراقبتی بیشتر خواهد شد. Ageing Australia برآورد کرده است که این بخش تا پایان دهه جاری به حدود ۱۱۰ هزار نیروی مراقبتی اضافی نیاز خواهد داشت.

وابستگی در بعضی مراکز حتی بیشتر از میانگین ملی است. ABC از یک مرکز مراقبت سالمندان در Orange در منطقه Central West نیوساوت‌ولز گزارش داده که بیش از ۸۰ درصد کارکنان آن در خارج از استرالیا متولد شده‌اند. از ۱۷۹ کارمند این مرکز، ۱۰۴ نفر از نیپال هستند و کارکنانی از هند، فیلیپین و کشورهای دیگر نیز در آنجا کار می‌کنند.

این نمونه نشان می‌دهد که بحث کاهش مهاجرت فقط درباره تعداد ویزاها نیست. تصمیم‌هایی که در کانبرا درباره مهاجرت گرفته می‌شود، می‌تواند مستقیماً بر این موضوع تأثیر بگذارد که چه کسی از سالمندان استرالیا در سیدنی، ملبورن یا یک شهر منطقه‌ای مراقبت می‌کند.

درخواست برای یک ویزای ویژه کارکنان ضروری

Ageing Australia و Committee for Economic Development of Australia یا CEDA اکنون خواهان ایجاد یک مسیر مهاجرتی مشخص برای کارکنان ضروری شده‌اند. استدلال آنان این است که aged care نباید کاملاً به تغییرات کلی در تعداد مهاجران وابسته باشد، زیرا نیاز کشور به مراقبت از سالمندان با کاهش یا افزایش سیاسی ارقام مهاجرت از بین نمی‌رود.

CEDA تخمین می‌زند حدود ۷۰ هزار personal care worker از طریق ویزاهای موقت مانند ویزای دانشجویی و partner visa وارد استرالیا شده‌اند. نگرانی این است که اگر تعداد این ویزاها به‌طور قابل توجه کاهش یابد، بخشی از نیروی کار aged care نیز ناخواسته از بین برود.

ایده ایجاد یک مسیر برای Essential Skills کاملاً تازه نیست. در Migration Strategy سال ۲۰۲۳ نیز دولت امکان ایجاد مسیری برای کارگران کم‌درآمدتر در بخش‌هایی را که با کمبود مزمن نیرو مواجه‌اند، مطرح کرده بود. با این حال، دولت در aged care بیشتر از مسیرهای موجود، از جمله Aged Care Industry Labour Agreement، استفاده کرده است.

در حال حاضر این توافق به کارفرمایان واجد شرایط اجازه می‌دهد برای جذب نیروی خارجی در سه گروه Aged or Disabled Carer، Nursing Support Worker و Personal Care Assistant اقدام کنند. با این حال، CEDA و صنعت aged care استدلال می‌کنند که تعداد کارکنانی که از این مسیر وارد می‌شوند برای پاسخ‌گویی به نیاز آینده کافی نیست.

کاهش مهاجرت یا انتخاب دقیق‌تر مهاجران؟

این بحث یک نکته مهم درباره آینده سیاست مهاجرت استرالیا را برجسته می‌کند. شاید پرسش اصلی دیگر فقط این نباشد که استرالیا باید «مهاجر بیشتر یا کمتر» بپذیرد. پرسش مهم‌تر این است که استرالیا به چه مهارت‌هایی نیاز دارد و چه کسانی باید در اولویت قرار گیرند؟

تازه‌ترین داده‌های Jobs and Skills Australia نشان می‌دهد کمبود نیروی کار در مجموع کاهش یافته است. در فهرست کمبود مشاغل سال ۲۰۲۶، ۲۷۹ شغل، معادل ۲۷ درصد مشاغل بررسی‌شده، در سطح ملی با کمبود نیرو مواجه بوده‌اند. این رقم از ۲۹ درصد در سال ۲۰۲۵ و ۳۶ درصد در سال ۲۰۲۳ پایین‌تر آمده است.

اما کاهش کلی کمبودها به این معنا نیست که مشکل در همه بخش‌ها حل شده است. Jobs and Skills Australia می‌گوید ۱۲۷ شغل از سال ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۶ به‌طور پیوسته با کمبود مواجه بوده‌اند. کمبودهای طولانی‌مدت به‌ویژه در ساختمان، انجنیری، حرفه‌های برق و مخابرات، بخش صحت، آموزش کودکان و برخی رشته‌های علمی و انجنیری متمرکز است.

این تفاوت بسیار مهم است. بازار کار استرالیا دیگر بازاری نیست که بتوان گفت تقریباً هر حرفه‌ای با کمبود نیرو مواجه است؛ اما برای بعضی مهارت‌های مشخص، تقاضا همچنان جدی است.

صحت و مراقبت؛ بزرگ‌ترین بخش اشتغال استرالیا

برای کسانی که به تغییر مسیر شغلی فکر می‌کنند، بخش Health Care and Social Assistance اهمیت ویژه‌ای دارد. بر اساس اطلاعات Jobs and Skills Australia، این بخش اکنون بزرگ‌ترین صنعت از نظر اشتغال در کشور است و حدود ۱۶.۳ درصد تمام کارکنان استرالیا شغل اصلی خود را در این صنعت دارند.

این حوزه بسیار گسترده‌تر از aged care است و شفاخانه‌ها، خدمات طبی عمومی و تخصصی، خدمات تشخیصی، دندان‌پزشکی، allied health، امبولانس، مراقبت از کودکان و خدمات مراقبت از سالمندان را شامل می‌شود.

داده‌های بازار کار نیز رشد این حوزه را نشان می‌دهد. Jobs and Skills Australia گزارش کرده بود که در یک دوره ۱۲ ماهه، Aged and Disabled Carers با افزایش حدود ۲۷ هزار و ۳۰۰ شغل، سریع‌ترین رشد اشتغال را در میان مشاغل ثبت کرده بودند. در سطح کل صنعت نیز Health Care and Social Assistance بیش از ۱۰۰ هزار شغل به اشتغال خود افزوده بود.

همزمان، داده‌های تازه‌تر نشان می‌دهد تقاضا برای برخی مشاغل صحی همچنان ادامه دارد. Jobs and Skills Australia در گزارش بازار کار مهاجران در آگست ۲۰۲۶ اعلام کرد که با وجود کاهش فرصت‌های خالی در بسیاری از مشاغل، تقاضا برای داکتران و نرس‌ها همچنان در حال افزایش بوده است.

ساختمان؛ مهاجرانی که برای حل بحران مسکن نیز به آنان نیاز است

یکی دیگر از بخش‌های مهم، صنعت ساختمان است. این موضوع یک تناقض جالب در بحث مهاجرت ایجاد می‌کند: یکی از استدلال‌های کاهش مهاجرت، کمبود مسکن است؛ اما استرالیا برای ساخت خانه‌های بیشتر به نیروی ماهر نیاز دارد و بخشی از این نیرو از طریق مهاجرت تأمین می‌شود.

Jobs and Skills Australia کمبودهای پایدار را در شماری از حرفه‌های ساختمانی و فنی تأیید کرده است. ABC نیز پیشتر گزارش داده بود که شرکت‌های بزرگ ساختمانی نسبت به کاهش گسترده مهاجرت هشدار داده‌اند، زیرا بخش قابل توجهی از نیروی ماهر آنان از جوامع مهاجر تأمین می‌شود.

این مسئله برای جامعه افغانستانی نیز قابل توجه است. مدیرعامل شرکت ساختمانی Metricon در گفت‌وگو با ABC در آگست گفته بود که برخی جوامع مهاجر در حرفه‌های مشخص ساختمانی حضور قابل توجهی پیدا کرده‌اند و به‌طور مشخص از مهارت کارگران افغانستانی در برخی کارهای ساختمانی نام برده بود.

بنابراین، سیاست مهاجرت و بحران مسکن الزاماً در دو سوی مخالف قرار ندارند. اگر استرالیا می‌خواهد خانه‌های بیشتری بسازد، به نجار، برق‌کار، متخصص ساختمانی، انجینر و دیگر نیروهای ماهر نیز نیاز خواهد داشت.

آموزش، انجنیری و حرفه‌های فنی نیز همچنان اهمیت دارند

فهرست کمبود مشاغل ۲۰۲۶ نشان می‌دهد مشکلات استخدامی فقط به aged care و صحت محدود نیست. کمبودهای پایدار در early childhood education، انجنیری، electrotechnology، telecommunications trades و بخش‌هایی از ساختمان نیز ادامه دارد.

در واقع، تقریباً نیمی از مشاغل گروه Technicians and Trades Workers و ۳۷ درصد مشاغل حرفه‌ای یا Professionals در ارزیابی سال ۲۰۲۶ همچنان با کمبود مواجه بوده‌اند.

این آمار برای کسی که به انتخاب رشته یا تغییر حرفه فکر می‌کند، مفیدتر از فهرست‌های عمومی «مشاغل پردرآمد استرالیا» است. رشد یک صنعت یا وجود کمبود نیرو می‌تواند نشانه فرصت باشد، اما به تنهایی تضمین استخدام یا دریافت ویزا نیست.

پیام مهم برای فارسی‌زبانانی که به دنبال آینده شغلی هستند

تازه‌ترین داده‌های بازار کار یک پیام نسبتاً روشن دارد: استرالیا همچنان به مهاجران نیاز دارد، اما نیاز این کشور بیش از گذشته هدفمند و وابسته به مهارت است.

اگر فردی به تغییر حرفه فکر می‌کند، بهتر است تصمیم خود را فقط بر اساس شنیده‌ها یا وعده‌های شبکه‌های اجتماعی نگیرد. بررسی Occupation Shortage List، شرایط واقعی استخدام، qualification مورد نیاز، سطح درآمد، امکان پیشرفت و مسیرهای رسمی ویزا باید بخشی از تصمیم‌گیری باشد.

Aged care و بخش وسیع‌تر health and social assistance از مهم‌ترین حوزه‌های رشد هستند. ساختمان و بسیاری از حرفه‌های فنی همچنان با کمبودهای پایدار روبه‌رو هستند. برخی مشاغل صحی، آموزش کودکان و رشته‌های انجنیری نیز همچنان به نیروی متخصص نیاز دارند.

اما بازار کار تغییر می‌کند. شغلی که امروز در فهرست کمبود قرار دارد ممکن است چند سال دیگر شرایط متفاوتی داشته باشد. بنابراین، انتخاب حرفه باید علاوه بر وضعیت ویزا، با توانایی، علاقه، زبان انگلیسی و برنامه بلندمدت فرد نیز سازگار باشد.

استرالیا با یک انتخاب دشوار روبه‌رو است

بحث aged care نشان می‌دهد که کاهش مهاجرت بسیار پیچیده‌تر از پایین آوردن یک عدد در بودجه یا برنامه مهاجرتی است. استرالیا از یک سو می‌خواهد رشد مهاجرت را کنترل کند و فشار بر مسکن و زیرساخت‌ها را کاهش دهد؛ از سوی دیگر، جمعیت کشور در حال سالمند شدن است و بخش‌های مهم اقتصاد برای فعالیت روزمره خود به نیروی مهاجر وابسته‌اند.

در aged care این وابستگی بسیار آشکار است. وقتی بیش از نیمی از نیروی residential aged care در خارج از استرالیا متولد شده و صنعت می‌گوید تا پایان دهه به حدود ۱۱۰ هزار نیروی اضافی نیاز دارد، کاهش مهاجرت بدون برنامه جایگزین می‌تواند پیامدهای واقعی برای کیفیت و دسترسی به مراقبت سالمندان داشته باشد.

به همین دلیل، شاید بحث آینده مهاجرت استرالیا نباید فقط درباره «چند مهاجر؟» باشد. پرسش مهم‌تر این است که «استرالیا به کدام مهاجران و کدام مهارت‌ها نیاز دارد؟»

پاسخ به این پرسش نه تنها آینده مهاجرت، بلکه توانایی استرالیا برای مراقبت از سالمندان، ساخت خانه‌های مورد نیاز، اداره نظام صحی و آموزش نسل آینده را نیز تحت تأثیر قرار خواهد داد.

منابع: ABC News، Jobs and Skills Australia، Department of Home Affairs و Department of Health, Disability and Ageing.